Đối với nhà Phật, phóng sanh là việc thiện, sẽ được nhiều phước báu, đời sau được sanh vào cõi lành, tất nhiên là điều may mắn.
Còn phóng sanh đối với Kinh Dịch thì sao ?
Hãy xem...
Ngày nay tháng nay năm nay, giờ này... Gieo được quẻ Thuần Khảm, hào 4 động.
Quẻ Khảm hào 4 viết:
"六 四: 樽 酒 簋, 貳 用 缶,
Lục tứ: Tôn tửu quỹ, nhị dụng phẫu,
納 約 自 牖, 終 无 咎．
nạp ước tự dũ, chung vô cữu.
Dịch: Hào 4, âm: Như thể chỉ dâng một chén rượu, một quỹ thức ăn, thêm một cái vò dựng vài thức khác nữa (không cần nhiều, hễ chí thành là được); (có thể tùy cơ ứng biến) đút khế ước qua cửa sổ (chứ không đưa qua cửa chính), như vậy không có lỗi.
Giảng: Lời hào này gọn quá, khó hiểu. Phan Bội Châu giảng như sau: Tôn là chén rượu, quỹ là đồ đựng thức ăn; nhị là thứ nhì, phó (trái với chánh) là thêm vào, phẫu là cái vò. Tôn tửu quỹ, nhị dụng phẫu nghĩa là rượu chỉ một chén, thức ăn chỉ một quỹ, các thức khác thêm vào chỉ dùng một cái vò cũng đủ. Ý nói không cần nhiều, miễn lòng chí thành là được. “Nạp ước tự dũ” Nghĩa là khế ước (để làm tin) đáng lẽ phải nộp qua cửa lớn, nhưng lại dứt qua cửa sổ (dũ), như vậy là không chính đại quang minh, nhưng gặp thờ hiểm, khó khăn, có thể “bất đắc dĩ nhi dụng quyền” (quyền này không phải là quyền hành, mà là quyền biến: tùy cơ ứng biến), miễn là giữ được lòng chí thành.
Hào này như một vị đại thần, nhưng âm nhu, vô tài, không cứu đời ra khỏi cảnh hiểm được; cũng may mà đắc chính, chí thành, cứ giữ đức chí thành đó mà đối với vua, với việc nước, nếu lại có chút cơ trí, biết tòng quyền, thì rốt cuộc không có lỗi..." (Nguyễn Hiến Lê)
Vậy nghĩa là :
Chuyện này như thể làm một mâm cúng giản đơn nhưng phải làm bằng lòng chân thành, đừng làm màu hay quan trọng hóa vấn đề, cứ nhẹ nhàng, tự nhiên như thể chuyện ăn cơm uống nước hằng ngày... Chuyện thả cá là trái với lẽ thế tục, như ăn thịt cá là chuyện hiển nhiên nhưng phóng sanh vẫn là ngoại lệ được chấp nhận như tùy cơ ứng biến dứt khế ước qua cửa sổ vậy. Và rồi sau cùng không có vấn đề gì đáng trách hay lỗi phải gì cả, gặp thời hiểm nguy ắt được ngoại lệ nào đó...miễn là phải có lòng chí thành.
Vậy lòng chí thành ở đây là gì?
-Đông Quang-
